Willem van Oranje
En zijn bijzondere band met de stad Delft
Willem van Oranje is onlosmakelijk verbonden met Delft. Niet alleen als ‘Vader des Vaderlands’, maar ook omdat hij in 1572 zijn intrek nam in het Sint-Agathaklooster, het latere Prinsenhof. In 2026 staat zijn verhaal opnieuw volop in de spotlight met de musical Willem van Oranje die in Delft in première gaat. Ontdek hier zijn bewogen leven en waar je zijn Delftse sporen vandaag nog kunt zien.
Terug in de tijd - naar 1533
In 1533 wordt Willem van Oranje geboren in het Duitse plaatsje Dillenburg. Op elfjarige leeftijd erft hij van zijn neef het Franse prinsdom Orange en belangrijke bezittingen van Holland. Karel V verbindt twee voorwaardes aan de erfenis: Willem moet het Rooms-Katholieke geloof overnemen en worden opgevoed aan het hof in Brussel. Vanwege de belangrijkheid van de erfenis gaan Willem en zijn ouders akkoord.
Willem begint zijn loopbaan in dienst van de Rooms-Duitse keizer Karel V. Het blijkt dat de jonge prins zich uitstekend kan redden. Zijn levenshouding wordt gekenmerkt door optimisme en welsprekendheid. En hij blijkt over diplomatieke gaven te beschikken, daarom krijgt hij de bijnaam ‘Willem de Zwijger’. Niet vanwege zwijgzaamheid, maar vanwege zijn gewoonte om nooit het achterste van zijn tong te laten zien.
Tachtigjarige Oorlog
Meningsverschillen met Karels opvolger, de Spaanse koning Filips II, leiden uiteindelijk tot de Tachtigjarige Oorlog. Willem van Oranje leidt met succes de opstand tegen de Spanjaarden, wat uiteindelijk zorgt voor een onafhankelijk Nederland van de Noordelijke Nederlanden. Het vormt de basis voor onze parlementaire eenheidsstaat en de principes waar Nederlanders zo trots op zijn: vrijheid van godsdienst en vrije meningsuiting.
De moord
In 1572 betrekt Willem van Oranje het Sint-Agathaklooster, dat later wordt omgedoopt tot Prinsenhof (het huidige Museum Prinsenhof Delft). Hij kiest voor Delft omdat de stad één van de best verdedigbare steden van Holland is.
In 1580 looft Filips II een beloning uit voor degene die Willem van Oranje vermoordt. Vanaf dat moment worden er verschillende mislukte aanslagen gepleegd, tot 10 juli 1584. Op 10 juli 1584 zit Willem van Oranje met de burgemeester van Leeuwarden in het Prinsenhof te lunchen. Na afloop wil hij de trap naar zijn slaap-/werkkamer oplopen, maar wordt ter plekke doodgeschoten door de Fransman Balthasar Gerards. Zijn laatste woorden in het Frans zijn: “Mijn God, mijn God, heb medelijden met mij en met dit arme volk.” Je kunt de twee kogelgaten en een imitatie van de moord bekijken in Museum Prinsenhof Delft.
Balthasar Gerards
De nacht voor de moord op Willem van Oranje, overnachtte Fransman Balthasar Gerards in een herberg in Delft. Deze herberg is nu een stadsbakkerij ‘de Diamanten Ring’ waar je overheerlijke broodjes kunt kopen (een aanrader!). Op de bewuste 10 juli in 1584 vertrok Balthasar Gerards hier, in alle vroegte met twee geladen pistolen om daarmee de moord op Willem van Oranje te plegen. Het raam op de eerste verdieping boven de winkel vanaf de straatkant gezien, zou de kamer zijn waar Balthasar Gerards heeft overnacht.
De Franse moordenaar werd al snel na de moord opgepakt en gevangengezet. Als je in Delft in de middeleeuwen een misdaad beging, was de kans groot dat je opgesloten werd in de stadsgevangenis, Het Steen, gevestigd in het 16de-eeuwse Stadhuis. Zo ook Balthasar Gerards. Hij werd opgesloten, gemarteld en ter dood veroordeeld.
Griezel mee tijdens een spannende rondleiding door de stadsgevangenis!
Pieter van Foreest
In 1558 wordt Pieter van Foreest benoemd tot de stadgeneesheer van Delft. Uiteindelijk wordt hij ook de lijfarts van Willem van Oranje. Toen Willem van Oranje vermoord werd, verrichtte Pieter van Foreest samen met collega Cornelis Busennius de lijkschouw en balseming. In Delft zijn er nog verschillende panden waar Pieter van Foreest gewoond en gewerkt heeft.
Praalgraf
Willem van Oranje is bijgezet in de Nieuwe Kerk. In eerste instantie was dit een sober graf, later besloot men dan ook dat dit niet eervol genoeg was. In 1614 kreeg de Amsterdamse architect en beeldhouwer Hendrick de Keyser de opdracht een nieuw grafmonument te ontwerpen. Dit imposante praalgraf kun je nu nog steeds in de Nieuwe Kerk bewonderen.
Museum Prinsenhof Delft
Wil je meer ontdekken over het leven van Willem van Oranje? Bezoek dan Museum Prinsenhof Delft. Hier leer je alles over zijn leven, zijn dramatische dood en zijn nalatenschap.
Let op! Museum Prinsenhof Delft is vanaf 6 januari 2025 tijdelijk gesloten wegens een verbouwing. Kijk voor meer informatie op de website van Museum Prinsenhof Delft.
Meer informatie
Musical Willem van Oranje beleven in Delft
De musical Willem van Oranje is te zien in Delft en brengt het verhaal van Willem van Oranje tot leven op de plek waar een groot deel van zijn geschiedenis zich afspeelde. Een bezoek aan de voorstelling laat zich goed combineren met een ontdekkingstocht door de stad. Wandel langs het Prinsenhof, waar Willem woonde en werd vermoord, bezoek zijn praalgraf in de Nieuwe Kerk en verken de historische binnenstad die onlosmakelijk met zijn leven verbonden is. Zo beleef je het verhaal niet alleen in het theater, maar ook in Delft zelf.
Bekijk musical en tips in Delft
Meer verhalen over Willem van Oranje in Delft
Willem van Oranje liet diepe sporen na in Delft. In deze blogs lees je meer over zijn leven, zijn keuzes en de plekken in de stad die vandaag nog aan hem herinneren. Van historische gebeurtenissen tot actuele manieren om zijn verhaal te beleven: ontdek hoe Willem van Oranje en Delft onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn.
-
Wie was Willem van Oranje echt, voorbij de mythe?
Willem van Oranje is overal, ook in Delft. Maar wie was hij echt, voorbij de mythe van de Vader des Vaderlands? De podcast Willem van Oranje – de man achter de mythe laat een verrassend menselijk portret horen.
-
Musical Willem van Oranje is een voorstelling over een complexe man
Regisseur Theu Boermans brengt het verhaal van Willem van Oranje tot leven in een groots opgezette musical in Delft. In dit interview vertelt hij waarom Willem geen klassieke held is, maar een complexe man vol tegenstrijdigheden. Een verhaal over macht, g